Vì sao ngân hàng tăng, giảm lãi suất? Đợt giảm lãi suất tháng 10/2026

Ngân hàng tăng hoặc giảm lãi suất chủ yếu vì năm nhóm lý do: thanh khoản và nhu cầu vốn của chính ngân hàng, lãi suất điều hành và lãi suất liên ngân hàng, lạm phát và tỷ giá, quy định và chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, cùng cuộc đua huy động tiền gửi giữa các ngân hàng. Một ví dụ rõ nhất đang diễn ra: sau cuộc họp ngày 19/10/2026, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng thương mại giảm lãi suất huy động tối thiểu 0,5%/năm với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, và hơn 20 ngân hàng đã điều chỉnh giảm biểu lãi suất chỉ trong vài ngày. Bài này giải thích từng nguyên nhân và vì sao lãi suất lên xuống.

Ngân hàng giảm lãi suất tiết kiệm tháng 10/2026: chuyện gì đang xảy ra

Theo Dân trí ngày 21/10/2026, Ngân hàng Nhà nước ban hành công văn yêu cầu các ngân hàng thương mại giảm thực chất lãi suất huy động và cho vay, dựa trên kết luận của Thống đốc tại cuộc họp ngày 19/10. Nội dung chính:

• Giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch phát sinh mới, kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, so với mức bình quân của từng ngân hàng trong kỳ báo cáo từ 11/10 đến 20/10.
• Áp dụng trong những tháng cuối năm 2026, ngân hàng không tuân thủ có thể bị xem xét giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng.
• Mục tiêu nêu trong chỉ đạo là hỗ trợ sản xuất, kinh doanh theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng.

Theo cùng bài của Dân trí, sau cuộc họp 19/10 hơn 20 ngân hàng đã cập nhật biểu lãi suất tiền gửi, phần lớn giảm 0,5%/năm với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, một số giảm 0,7%, và lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng ở phần lớn ngân hàng xuống dưới 7%/năm. Thanh Niên ngày 26/10/2026 cũng ghi nhận khoảng 20 ngân hàng giảm lãi suất tiết kiệm trong 5 ngày trước đó. Trong bảng lãi suất Infina tổng hợp, bạn có thể thấy các thay đổi gần nhất ngay bên dưới:

Danh sách đầy đủ và mức hiện nay của từng ngân hàng ở bài ngân hàng nào lãi suất cao nhất.

5 lý do ngân hàng tăng hoặc giảm lãi suất

1. Thanh khoản và nhu cầu vốn của ngân hàng

Ngân hàng huy động tiền gửi để cho vay. Khi nhu cầu vay tăng nhanh mà nguồn tiền gửi không theo kịp, ngân hàng cần huy động thêm và có xu hướng tăng lãi suất tiết kiệm để hút tiền. Ngược lại, khi tiền gửi dồi dào mà tín dụng tăng chậm, ngân hàng không cần trả giá cao để huy động nên giảm lãi suất. Theo Thanh Niên, trong tháng 9/2026 lãi suất huy động đã nhích lên 0,1 đến 0,2 điểm phần trăm so với tháng 8, trước khi đợt giảm tháng 10 diễn ra.

2. Lãi suất điều hành và lãi suất liên ngân hàng

Đây là chi phí vốn của ngân hàng. Lãi suất liên ngân hàng tăng nghĩa là vốn ngắn hạn đắt hơn và ngân hàng chịu áp lực tăng lãi suất huy động. Ngân hàng Nhà nước đặt khung lãi suất điều hành (tái cấp vốn, tái chiết khấu, cho vay qua đêm), xem bài lãi suất điều hành, lãi suất cơ bản là gì và lãi suất liên ngân hàng là gì.

3. Lạm phát và tỷ giá

Lạm phát cao làm lãi suất thực của tiền gửi giảm, nên cơ quan quản lý và ngân hàng có xu hướng giữ lãi suất ở mức đủ hấp dẫn để người dân không chuyển sang tài sản khác. Tỷ giá biến động mạnh cũng có thể buộc Ngân hàng Nhà nước thắt chặt, kéo lãi suất đồng Việt Nam lên. Đọc thêm Ngân hàng Nhà nước kiểm soát lạm phát như thế nào và Fed tăng lãi suất ảnh hưởng gì đến lãi suất Việt Nam.

4. Quy định và chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước

Ngân hàng Nhà nước quy định mức lãi suất tối đa cho tiền gửi ngắn hạn và có thể chỉ đạo mặt bằng lãi suất khi cần. Đợt giảm tháng 10/2026 là ví dụ về chỉ đạo như vậy. Phần dưới giải thích vì sao nhiều ngân hàng niêm yết cùng một mức ở kỳ hạn ngắn.

5. Cạnh tranh huy động và yếu tố mùa vụ

Các ngân hàng cạnh tranh nhau để thu hút tiền gửi, nhất là khi cần vốn vào cuối năm hoặc dịp nhu cầu tín dụng tăng mạnh. Có giai đoạn cả hệ thống đua tăng rồi đua giảm lãi suất, như tin cũ ngân hàng đua tăng, giờ lại đua giảm lãi suất huy động và đây là lý do ngân hàng liên tục tăng lãi suất.

Vì sao nhiều ngân hàng có cùng mức lãi suất ở kỳ hạn ngắn

Theo các văn bản mới nhất của Ngân hàng Nhà nước mà mình tra được, lãi suất tiền gửi tối đa bằng đồng Việt Nam là 0,5%/năm cho tiền gửi không kỳ hạn và kỳ hạn dưới 1 tháng, và 4,75%/năm cho kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 6 tháng. Từ 6 tháng trở lên, ngân hàng tự quyết định mức lãi suất. Vì vậy ở kỳ hạn ngắn nhiều ngân hàng niêm yết sát hoặc đúng bằng trần, còn từ 6 tháng trở lên mới có sự khác biệt lớn giữa các ngân hàng, đồng thời cũng là nhóm kỳ hạn chịu tác động của chỉ đạo tháng 10/2026. Bảng dưới là các ngân hàng đang niêm yết cao nhất ở kỳ hạn 3 tháng, bạn sẽ thấy nhiều ngân hàng đứng cùng mức:

Lãi suất thay đổi thì tiền gửi của bạn bị ảnh hưởng thế nào

• Sổ đang gửi: thông thường lãi suất được cố định trong suốt kỳ hạn ghi trên hợp đồng, nên ngân hàng giảm lãi suất không làm giảm lãi của sổ bạn đã gửi, trừ khi hợp đồng ghi khác.
• Tiền gửi mới và tái tục: áp dụng mức lãi suất niêm yết tại ngày gửi hoặc ngày tái tục. Nếu lãi suất đang giảm, sổ đáo hạn có thể tái tục với mức thấp hơn.
• Lãi suất vay: khi lãi suất huy động giảm, ngân hàng thường có điều kiện giảm lãi suất cho vay, theo đúng định hướng chỉ đạo hiện nay.

Khi lãi suất đang giảm, người gửi tiết kiệm nên làm gì

• So sánh lại các ngân hàng ở đúng kỳ hạn bạn định gửi, vì mức giảm khác nhau giữa các ngân hàng. Dùng bảng lãi suất tất cả ngân hàng và công cụ tính lãi để thấy chênh lệch tiền lãi.
• Chia kỳ hạn: không dồn toàn bộ tiền vào một sổ, chia nhiều kỳ hạn để vừa có tiền linh hoạt vừa tận dụng mức lãi cao hơn ở kỳ hạn dài.
• Đọc kỹ điều kiện: mức lãi suất cao nhất thường kèm số tiền tối thiểu hoặc điều kiện riêng, và bảng niêm yết là lãi suất gửi trực tuyến.
• Cân nhắc phần tiền cần linh hoạt: với khoản chưa chắc khi nào dùng, tham khảo Tài khoản sinh lời của Infina, lợi nhuận ghi nhận mỗi ngày và nạp rút theo mô tả trên trang sản phẩm. Đây là sản phẩm khác với tiết kiệm ngân hàng, hãy đọc điều khoản trước khi quyết định.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao ngân hàng giảm lãi suất tiết kiệm?

Do nhiều yếu tố: vốn dồi dào hơn nhu cầu vay, lãi suất liên ngân hàng và điều hành giảm, lạm phát ổn định, hoặc chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước về giảm mặt bằng lãi suất như đợt tháng 10/2026.

Vì sao ngân hàng tăng lãi suất?

Thường khi ngân hàng cần huy động thêm vốn vì tín dụng tăng nhanh, thanh khoản căng, lãi suất liên ngân hàng tăng, hoặc cạnh tranh tiền gửi vào dịp cuối năm.

Lãi suất giảm thì sổ tiết kiệm đang gửi có bị giảm lãi không?

Thông thường không, vì lãi suất được cố định theo kỳ hạn trong hợp đồng. Lãi suất mới chỉ áp dụng cho khoản gửi mới hoặc khi tái tục.

Bao giờ lãi suất tiết kiệm tăng trở lại?

Không ai dự báo chắc chắn, vì còn phụ thuộc thanh khoản, nhu cầu tín dụng, lạm phát và chính sách. Bạn nên theo dõi bảng lãi suất hằng ngày và tin tức chính sách thay vì dựa vào dự đoán.

Kết luận

Lãi suất ngân hàng lên xuống do tác động cùng lúc của thanh khoản, lãi suất điều hành và liên ngân hàng, lạm phát, quy định, chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước và cạnh tranh huy động. Đợt giảm tháng 10/2026 cho thấy chỉ đạo chính sách có thể kéo lãi suất kỳ hạn dài đi xuống trong thời gian ngắn. Hãy so sánh lại lãi suất ở đúng kỳ hạn bạn cần và đối chiếu trên kênh chính thức của ngân hàng trước khi gửi. Nội dung về chỉ đạo và các ngân hàng giảm lãi suất lấy từ các báo nêu trong bài, số liệu có thể thay đổi.